کتاب بخوانیم؛ قاضی و جلادش و فقر احمق می نماید

خبرنگاران: در این مطلب از سری کتاب بخوانیم دو اثر ادبی داریم: یک حماسه عاشقانه از ادبیات کلاسیک اروپا و یک داستان پلیسی مشهور. در بخش غیر ادبی دو کتاب مربوط به ایران است: یک کتاب تاریخی درباره امیرکبیر، به همراه یک مجموعه گفتار فلسفی. در سرانجام، یک کتاب جدید و جنجالی در حوزه علوم اجتماعی و اقتصاد رفتاری را معرفی خواهیم کرد. با ما همراه باشید.

کتاب بخوانیم؛ قاضی و جلادش و فقر احمق می نماید

قاضی و جلادش اثر فردریش دورنمات

فردریش دورنمات (1990-1921)، نویسنده و نمایشنامه نویس مشهور سوئیسی است که حدود 10 داستان و نمایشنامه از آثار او به فارسی برگردانده شده اند و یکی از مشهورترین آن ها داستان قاضی و جلادش است. دورنمات به دلیل آنکه پدرش کشیشی سخت گیر بود و پدربزرگش منتقد سیاسی، بسیار از این دو نفر تاثیر گرفت، سپس جذب فلسفه شد و داستان هایش به آثاری با درون مایه های عمیق و مضامین سیاسی تبدیل شدند.

او در ژانر های مختلف از کمدی تاریخی تا نمایشنامه نویسنده ای پیروز بود و ملاقات بانوی سالخورده احتمالا بهترین نمایشنامه اوست. اما داستان های پلیسی دورنمات نیز، آثاری بسیار صریح، متفاوت و جذاب در ژانر خود به شمار می روند. دورنمات به دلیل احتیاج اقتصادی در دهه 1950 چند داستان پلیسی نوشت که به خلق شاهکارهایش مانند قاضی و جلادش، قول و سوء ظن منجر شد. امروزه او را بیشتر با همین آثار می شناسند.

قاضی و جلادش، داستانی است جذاب که با قتل یک افسر پلیس ماهر و خبره آغاز میشود. تحقیقات آغاز میشود و قهرمان داستان را کم کم میشناسیم؛ یک بازرس پیر و ماهر که رو به مرگ است باید این پرونده را حل نماید. مساله بعدی شرطی است که بازرس دهه ها پیش در دوران جوانی با یک خلافکار بین المللی بسته است. این آغاز ناگهانی به همراه شخصیت کارآگاه و وضعیت او در زندگی شخصی، مخاطب را تا انتهای داستان با خود می کشاند.

شخصیت پلیس داستان یعنی برلاخ به هیچ وجه شباهتی با قهرمان های معمول داستان های پلیسی ندارد و این اثر دورنمات باعث خلق بسیاری شخصیت های پلیسی مانند برلاخ در آثار ادبی و سینمایی دوران های بعد تا به امروز شده است. موجز بودن داستان، فضاسازی و ریتم آن، شخصیت های خوب و بدِ بسیار عمیق و جزئیات در طراحی موجب میشود با یکی از بهترین داستان های ادبیات پلیسی روبرو شوید. طرح مضامینی مانند عدالت و قانون گریزی یا مفاهیم آخرالزمانی مانند خیر و شر و روز داوری به همراه دو راهی های اخلاقی بر غنای این داستان افزوده اند. ترجمه فارسی کتاب نیز بسیار خوب، روان و با دقت اجرا شده است.

چاپ هفتم قاضی و جلادش اثر فردریش دورنمات با ترجمه محمود حسینی زاد توسط نشر ماهی در سال 1397 در 157 صفحه منتشر شد و با قیمت 10.000 تومان در دسترس علاقمندان به ادبیات پلیسی می باشد.

تریستان و ایزولت اثر ژوزف بِدیه

داستان های عاشقانه، در تمام دوران ها برای ملت های مختلف جذابیت خاص خود را داشته اند. متون کلاسیک در این حوزه معمولا با سلحشوری و حماسه نیز همراه بوده اند از جمله در ادبیات فارسی. یکی از مشهورترین حماسه های عاشقانه در تاریخِ ادبیات اروپا، داستان تراژیک و منظوم تریستان و ایزولت می باشد. ریشه این داستان احتمالا به حدود قرن دوازدهم میلادی باز میشود، اما در دوران و فرهنگ های مختلف با اسامی متفاوت روایت شده است و در بسیاری از آثار هنری و ادبی به آن ارجاع داده یا از آن استفاده شده است.

ایزولت، شاهزاده ای است که قرار است شهبانو و ملکه شود، اما در میان راه عاشقِ فرستاده و برادرزاده سلحشور پادشاه، یعنی تریستان می شود و این عشق ممنوع، حوادث و ماجرا های بسیاری را برای این زوج و دربار پیش می آورد. نسخه های مختلف این داستان جزییات و خاتمه بندی بعضا متفاوتی دارند، اما پیکره و اصل آن مشترک است. تریستان و ایزولت شباهت های آشکاری با داستان ویس و رامین در ادبیات فارسی نیز دارد و بسیاری آن را برگرفته از این اثر فخرالدین اسعد گرگانی می دانند هرچند برخی مورخان ادبی ریشه آن را یک افسانه برگرفته از فرهنگ سلتی برشمرده اند.

شاید برخی مخاطبان امروزی این متن کلاسیک را پیش پاافتاده و ساده تلقی نمایند، اما اهمیت این حماسه در تاثیرات آن در تاریخ ادبیات و هنر دنیا (از موسیقی و اوپرا تا سینما) تا به امروز میباشد و به همین دلیل و با این نگاه باید خوانده شود. از طرفی این نکته را باید در نظر گرفت که تریستان و ایزولت و حماسه های مشابه را بایستی در بستر دوران خود و ادبیات شفاهی و نقالی فهمید و مضامین اصلی آن را مدنظر قرار داد نه سادگی داستان را. قرن ها این داستان منظوم را در دربار های اروپایی و خانه های اشراف میخواندند و با آن اشک میریختند و دختران و پسران جوان با شخصیت های آن همذات پنداری و هم حسی می کردند.

ژوزف بدیه، ادیب و نویسنده فرانسوی قرن نوزدهم و بیستم، که یکی از بزرگان ادبیات و عضو فرهنگستان فرانسه محسوب میشد این داستان را براساس مقایسه نسخه های مختلف تصحیح کرد و متن را به نثر، ولی با انشای قدیم از نو نوشت. ترجمه فارسی این نسخه از تریستان و ایزولت اثر ژوزف بِدیه توسط یکی از بزرگترین ادبای زبان فارسی یعنی مرحوم پرویز ناتل خانلری انجام و نخستین بار در سال 1336 منتشر شد. انتشارات علمی و فرهنگی و نیلوفر آن را در سال های مختلف بار ها به چاپ رسانده اند. آخرین چاپ این اثر در سال 1394 صورت گرفت و یافتن آن در بازار کتاب کمی سخت به نظر می رسد.

عقلانیت و معنویت، گفتار های غلامحسین ابراهیمی دینانی

غلامحسین ابراهیمی دینانی (متولد 1313) استاد فلسفه دانشگاه تهران، چهره ماندگار و متفکر ایرانی است که بیشتر به خاطر آراء و تسلطش بر اندیشه سهروردی و حکمت اشراق شناخته می شود. علاوه بر فلسفه ورزی، داشتن تحصیلات حوزوی باعث شده است که دینانی متفکری مهم در تاریخ معاصر ایران باشد. عموم مخاطبان در ایران احتمالا بحث های وی در برنامه معرفت در شبکه 4 سیما را دیده و شنیده اند. مشهورترین و مهم ترین اثر او ماجرای فکر فلسفی در دنیا اسلام است.

برخلاف گذشته، آثار جدید و فلسفی دینانی در سال های اخیر در میان اهل فلسفه به دلیل تکراری بودن مباحث او چندان جدی گرفته نشده است؛ از طرفی مباحث و نوشتارِ بسیار سنگین و پیچیده وی باعث شده تا آثارش بسیار شخصی و دور از درک مخاطبان عام باقی بماند. همه این ها نباید باعث شود از حکمتِ دینانی غافل شویم، اوج این حکمت در کلام و گفتار اوست. به همین دلیل مجموعه گفتار ها و سخنرانی های وی میتواند مدخلی برای ورود به افکار وی باشد مانند همین کتاب عقلانیت و معنویت که به همت شاگردان استاد جمع آوری و منتشر شده است که بسیار خواندنی و جذاب و در عین حال شسته رفته و روان است و ویرایش خوبی نیز بر آن صورت گرفته است. خرد تبادل نظر و پرتو خرد دو ضلع دیگر این سه گانه از شفاهیات دینانی را تشکیل می دهند.

عقلانیت و معنویت از جمله کتاب هایی است که برای علاقمندان به حوزه فلسفه و تفکر در بستر اسلامی میتواند یک نقطه آغاز و کاربردی تلقی شود. برخی مفاهیم و جریانات فلسفی بسیار خوب در خلال بحث ها مطرح شده اند و به خوبی نیز به مخاطب انتقال می یابند.

عقلانیت و معنویت، گفتار هایی از غلامحسین ابراهیمی دینانی در سال 1396 توسط نشر هرمس در 158 صفحه منتشر شد و با قیمت 14.000 در دسترس علاقمندان می باشد.

امیرکبیر و ناصرالدین شاه اثر سیدعلی آل داوود

ناصرالدین شاه قاجار و امیرکبیر در تاریخ ایران اهمیت به خصوصی دارند، شاید از آن جهت که در دروازه دورانی ایستاده بودند که ایرانیان با مفهوم تجدد آشنا میشدند. امیرکبیر از نخستین دولتمردانی بود که با ورود به سیاست و دربار متوجه شد ایران به شدت از دنیای صنعتی و مدرنِ آن روز عقب افتاده است؛ پس به دنبال حل این مساله رفت و البته ناکام ماند. به همین دلیل درباره امیرکبیر آثار فراوانی نوشته شده است، اما اغلب این آثار از نوعی شیفتگی بیش از حد نسبت به امیرکبیر و اغراق در جهل دیگر درباریان، آسیب دیده است.

یکی از بهترین آثار برای درک فضای آن سال ها و مناسبات دربار و جزئیات روابط افراد نزدیک به شاه، همین کتاب امیرکبیر و ناصرالدین شاه است. این کتاب و اسناد و نامه های آن میتواند قضاوت ما را نسبت به سیاست در آن برهه زمانی شفاف تر و دقیق تر سازد به این دلیل که مجموعه ای است ارزشمند از نسخه های باقی مانده و تصحیح شده از نامه های امیرکبیر به ناصرالدین شاه و جواب های ناصرالدین شاه. همچنین بسیاری از نامه های امیرکبیر به رجال مهم آن روزگار نیز در این کتاب گردآوری شده است. همچنین نوشته های گوناگون و مهمی درباره امیرکبیر به همراه داستان هایی که در دوره قاجار درباره وی گفته اند نیز در انتهای کتاب جمع آوری شده است. بخش هایی از این نامه ها و اسناد در دهه های گذشته به صورت پراکنده منتشر شده است، اما این کتاب در برگیرنده بخش اصلی آنهاست و افزون بر آنها.

کتاب امیرکبیر و ناصرالدین شاه اثر سیدعلی آل داوود توسط انتشارات کتاب رایزن در سال 1394 منتشر شد و به سرعت به چاپ دوم رسید. این کتاب اکنون در 630 صفحه و با قیمت 67.000 در دسترس علاقمندان به تاریخ ایران میباشد.

فقر احمق می نماید؛ اثر الدرا شفیر و سندهیل مولاینیتن

در میان برخی جوامع امروزی، یک باورِ تا حدی جدید و شایع وجود دارد: فقرا به این دلیل فقیر مانده اند که تصمیمات بدی گرفته و میگیرند. به خصوص در دهه های اخیر با ورود و شیوع موج های روانشناسی پیروزیت و تقویت اراده، باور های این چنینی گسترده تر شده است. ولی نویسندگان کتاب فقر احمق می نماید در مقاله و بعد ها کتابی این باور را رد کردند و نظری کاملا معکوس را طرح نمودند: انسان ها به این دلیل تصمیمات بدی میگیرند که فقیر هستند. نویسندگان اساتید اقتصاد و روانشناسی هستند.

سندهیل مولاینیتن، استاد اقتصادِ دانشگاه هاروارد سال ها بر روی مساله فقر کار نموده است، اما در عین حال از کارکرد و تاثیر ذهن و اخلاق نیز غافل نبوده است. وی به همراه الدرا شفیر استاد روانشناسی، نتایج تحلیل ها و مطالعات خود را منتشر نمودند تا ثابت نمایند فقر و کمیابی بر عملکرد ذهنی افراد تاثیرات بسیاری می گذارد، ذهن را محدود می نماید و در نهایت فقر، فقر بیشتر می آورد.

نویسندگان میخواهند ثابت نمایند مشکل انسان ها، کمبود سوادِ اقتصادی یا حماقت نیست بلکه خودِ فقر است که منشا همه چیز است و کمیابی و فقر به خودی خود تصمیمات و تاثیراتش را می گیرد و می سازد. راه چاره نهایی نیز برنامه ریزی سیاست گذاران و یاری های اجتماعی و مانند اینهاست. اگرچه نگاه کلی حاکم بر این پژوهش مقداری ایدئولوژیک و جهت دار می باشد، اما خواندن آن برای علاقمندان به مباحث میان رشته ای و به خصوص اقتصاد رفتاری بسیار جذاب خواهد بود. کتاب پر است از جزئیات و نتایج تحقیقات و الگو های های مختلف در حوزه های مورد آنالیز یعنی کمیابی و رونق، فقر و ثروت؛ به همین دلیل در عین جذابیت برای عامه، برای متخصصان حوزه علوم اجتماعی نیز میتواند مفید واقع شود.

چاپ نخست فقر احمق می نماید اثر الدرا شفیر و سندهیل مولاینیتن با ترجمه امیرحسین میرابوطالبی توسط نشر ترجمان در سال 1398 در 384 صفحه و با قیمت 44500 تومان منتشر شد.

منبع: برترین ها

به "کتاب بخوانیم؛ قاضی و جلادش و فقر احمق می نماید" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "کتاب بخوانیم؛ قاضی و جلادش و فقر احمق می نماید"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید